'Knopen' van Gunnhild Øyehaug

In Noorwegen is Gunnhild Øyehaug al jaren een belangrijke literaire stem. Nu breekt ze ook internationaal door. 'Knopen' (2004) is het eerste boek van haar dat in het Nederlands verschijnt.

'Knopen' is een heel originele, postmoderne gedurfde verhalenbundel. Ze hanteert een lichtvoetige en precieze stijl en voert kwetsbare personages op die verstrikt raken in hun eigen tekortkomingen. Een mix van het komieke en bevreemdende, maar ook soms pijnlijk. Inhoudelijk en vormtechnisch speels, maar toch blijft ze steeds oprecht. Dan weer surrealistisch. Vaak rauwe humor.

Een bundel met korte, soms bizarre verhalen die niet de fraaiste kant van de mensheid laten zien. Een bundel met verhalen over gewone mensen in gewone situaties. Sommige verhalen zijn ultrakort, andere zijn wat langer en meer thematisch. Verteld vanuit verschillende perspectieven. Allemaal uitstekend vertaald door Paula Stevens. Verschillende verhalen in verschillende stijlen (theatertekst, een opstel, een biografie, een thriller... ) In elk verhaal roept Øyehaug een nieuwe wereld op.

Personages van diverse pluimage passeren de revue. En, eigenlijk weet je nooit goed wat je kan verwachten. Zo is er de vrouw die een onheilspellende droom heeft op de vooravond van haar 90ste verjaardag. In een ander verhaal, staat een hert centraal, dat hoopt eindelijk te worden opgemerkt, en daarom steeds dichter naar de rand van het bos trekt. In nog een ander verhaal, dat bol staat van jeugdig verlangen, is een meisje jaloers op haar oudere nichtje. Dan is er ook nog het sf-achtige verhaal over twee wezens die communiceren via polaroidfoto's. Of een gescheiden man die een lang uitgesteld bezoek aan de IKEA brengt, en hoopt dat hij zijn ex niet tegenkomt... En dan...
Zo is er ook nog het meisje dat haar plas ophoudt terwijl ze zich verstopt, omdat ze niet wil pianospelen op een familiebijeenkomst. Of een navelstreng die niet doorgeknipt kan worden. Of een kind dat opgroeit in een vuurtoren. Of over het geluk dat Mona Lisa toelacht. Of de twee mannen die beiden met de voeten vooruit onder een brug doorglijden. De ene stroomopwaarts, de andere stroomafwaarts.
Kortom, je wordt meegezogen in een resem van microwereldjes waarbij op het einde alles op zijn kop wordt gezet. Als lezer word je voortdurend verrast en op het verkeerde been gezet.

Een prikkelende verhalenbundel die verrast en ontroerd. Smaakt naar meer. Een roman bijvoorbeeld. Graag gelezen.

Vier sterren

Jan

De waarheid over de zaak Harry Quebert van Joël Dicker

Wat was me dat!? Compleet van mijn sokken geblazen!

Het verhaal: New York, voorjaar 2008. De jonge auteur Marcus Goldman lijdt aan een writer's block, en dat terwijl de deadline van zijn uitgever nadert. Dan wordt in de tuin van zijn mentor, sterauteur Harry Quebert, het lichaam gevonden van Nola Kellergan, die ruim dertig jaar eerder op vijftienjarige leeftijd spoorloos is verdwenen. Op Nola's lichaam ligt het manuscript van de roman die Quebert zijn doorbraak naar het grote publiek heeft bezorgd. Harry Quebert is onmiddellijk hoofdverdachte en zijn beroemde roman komt in opspraak. Overtuigd van de onschuld van zijn grote voorbeeld vertrekt Marcus naar Harry's huis in New Hampshire om de werkelijke toedracht rond de dood van Nola te achterhalen. Maar de waarheid blijkt veel gecompliceerder dan hij dacht.

Op indrukwekkende wijze heeft Dicker een intrigerende moordzaak gekoppeld aan een gevoelig geschreven verhaal over het schrijverschap. Maar ook over onzekerheid. Over ambitie. Over vriendschap. Over liefde. Over het proces van het schrijven en de magie die er omtrent het schrijverschap bestaat. Over de relatie met een té jong meisje. Over de rol van uitgevers en media. Over de literaire wereld in het algemeen. Over een romance. Over een writer's block. Over (mis)interprtaties. Over zo veel meer!

Een verhaal vol onverwachte plottwists. Je valt van de ene twist in de andere. Dicker zet je voortdurend op het verkeerde been. Verschillende verhaallijnen – die blijven boeien - lopen voortdurend kriskras door elkaar. Er wordt voortdurend ook gesprongen in de tijd, soms zelfs in eenzelfde alinea. Op het einde vallen alle puzzelstukjes op een toch wel onverwachte manier in elkaar. Heel filmisch geschreven. Met de nodige humor en sarcasme. Intrigerend. Mooi uitgewerkte karakters. Elk hoofdstuk begint met een raadgeving van Quebert aan Goldman, over het schrijven, over boksen, over de liefde... De hoofdstukken tellen af.

Toen het boek ergens in 2014 het boek van de maand was in DWDD, werd het een “slaapsteler” genoemd. En dat is het ook. Nagelbijtend spannende plot. Een regelrechte pageturner. Dicker grijpt je bij je nekvel vanaf de eerste alinea en laat je niet meer los tot de allerlaatste zin op de allerlaatste pagina. Het boek is zo ingenieus opgebouwd dat je het gewoon niet aan de kant kunt leggen. Het leest als een rollercoaster. Met een verdomde rotvaart.

De romantische dialogen zijn misschien mierzoet en balanceren op de rand van het clichématige, maar dit werkte voor mij niet storend. Integendeel. Ik zat bijna voortdurend te grimlachen.

Eigenlijk is het een boek in een boek in een boek. Je wordt dus meegezogen in alle drie de boeken. Het concept boek-in-een-boek werkt maar zelden. In dit boek werkt het wél, dankzij de nauwkeurige opbouw van Dicker.

Harry Quebert legt me letterlijk de woorden in de mond wat ik van dit boek vond. In de epiloog zegt hij tegen Marcus Goldman: “Hoe goed een boek is meet je niet alleen aan de laatste woorden af, Marcus, maar aan het effect van alle woorden die daaraan vooraf gingen. Ongeveer een halve seconde nadat de lezer het boek uit heeft, als hij het laatste woord net heeft gelezen, moet hij bevangen worden door een hevige emotie: een ogenblik lang moet hij alleen maar denken aan alles wat hij heeft gelezen, dan moet hij naar de omslag kijken en lichtelijk verdrietig glimlachen omdat hij alle personages zo zal missen. Een goed boek, Marcus, is een boek waarvan je het jammer vind dat het uit is.” En, ja, ik bleef even verweesd achter. Heel graag gelezen.

Vijf sterren

Jan Rooms

Stine Jensen schrijft essay voor Maand van de Spiritualiteit

Het essay voor de Maand van de Spiritualiteit 2019 wordt geschreven door Stine Jensen (Hollands Diep). De maand heeft als thema Met aandachten het essay, met de titel Eerste liefde, zal daarop aansluiten. Stine Jensen is enthousiast aan het schrijven geslagen: ‘Ik vind het heel bijzonder dat ik dit mag doen. Het thema raakt hart, hoofd en ziel, want alles begint, staat of valt met aandacht.’ Jan Mulder, Arie Boomsma, Isa Hoes, Ben Tiggelaar, Rosita Steenbeek en Daphne Deckers gingen Jensen voor. Het essay is te koop voor € 3,75 in de boekhandel tijdens de Maand van de Spiritualiteit, van vrijdag 11 januari tot en met zondag 10 februari 2019.

Stine Jensen (1972) is filosoof, schrijver en programmamaker. Ze werd geboren in Denemarken maar groeide op in Nederland. Stine schreef diverse boeken, over mannelijkheid en vrouwelijkheid, liegen, liefde tussen Turken en Europeanen, Scandinavië, opvoeden, emoties en identiteit. In 2015 werd haar kinderboek Lieve Stine, weet jij het?bekroond met een Zilveren Griffel. In dat jaar publiceerde ze ook het boek Go East. Een filosoof reist door de wereld van yoga, mindfulness en spiritualiteit, dat genomineerd werd voor het Beste Spirituele Boek 2015. Het gaat over de yogaopleiding die ze in 2014 volgde tot kundalini yogalerares. Voor omroep HUMAN heeft ze meerdere tv-programma’s gemaakt. Binnenkort is zij op tv te zien met Stine boekt sterren, waarin zij als een echte boekenwurm met BN’ers in gesprek gaat over boeken.

In onze aandachtseconomie is aandacht voor jezelf, aandacht voor de ander, voor je werk of gewoonweg aandacht voor de dingen om je heen een schaars goed geworden. Dat geeft te denken, want vrijwel iedere religieuze en spirituele traditie kent aandacht een belangrijke rol toe om te komen tot inzicht, betekenis, liefde, bevrijding, rust of geluk. En niet voor niets hebben veel spirituele boeken aandacht als thema. Of het nu onder de noemer mindfulness, meditatie of simpelweg focus gepresenteerd wordt. Kortom, aandacht verdient onze aandacht. Een mooie opgave voor de Maand van de Spiritualiteit 2019.

Eerste liefde Eerste liefde is een filosofische, persoonlijke en spirituele mijmering over liefde en de rol die aandacht daarin heeft. Het kat- en muisspel is in het begin van de liefde een van de meest verfijnde aandachtsspelen. Als de liefde langer duurt, wordt gebrek aan aandacht de oorzaak van het probleem én het medicijn voor herstel: ‘we moeten elkaar meer aandacht geven’. Dit essay gaat over de taal en verbeelding van eerste liefde, en de lessen over de kunst van het aandacht geven.

De Maand van de Spiritualiteit is onder andere een initiatief van KRO-NCRV en dagblad Trouw. Sinds 2013 organiseert de CPNB de Maand van de Spiritualiteit, later heeft ook Zin Magazine zich aan de maand verbonden. Tijdens de maand worden er diverse activiteiten in boekhandels en bibliotheken georganiseerd over spiritualiteit en zingeving; via deSchrijverscentrale is Stine Jensen te boeken voor optredens. Ook wordt bekendgemaakt wie de winnaar is van het Beste Spirituele Boek 2019. Voor meer informatie:www.maandvandespiritualiteit.nl

De belofte van Friedrich Dürrenmatt

Het verhaal: Commissaris Matthaï belooft de ouders van een op gruwelijke wijze vermoord meisje op zijn erewoord dat hij de dader zal vinden, terwijl hij weet dat hij de volgende dag naar Amman zal vertrekken voor zijn nieuwe baan. Collega's pakken de verkeerde op, die na harde verhoren die nacht nog bekent en vervolgens zelfmoord pleegt. Het onderzoek wordt afgesloten. Vol schuldgevoel annuleert Matthaï zijn reis, en hij besteedt de rest van zijn leven aan het zoeken naar de werkelijke moordenaar. De manier waarop hij dat doet is zowel zeer dubieus als geniaal.

Gebaseerd op 'Es geschach am hellichten Tag',over seksueel misbruik bij kinderen, een vroeger film-scenario van zijn hand, waarover hij uiteindelijk niet tevreden was. Daarom schreef hij 'De belofte', die aan het einde enigszins afwijkt van de film. 'De belofte' zal uiteindelijk tweemaal verfilmd worden. De laatste maal in 2001 als 'The Pledge' door Sean Penn, met Jack Nicholson in de hoofdrol.

Een aantal filmelementen zijn nog duidelijk aanwezig, zoals de heel beeldende beschrijving van de omgeving. Ook de woede en bedrukte stemming van de inwoners van het dorpje na de moord zijn duidelijk voelbaar. Het verhaal begint zonder inleiding. Je valt kloef, boenk, midden in het verhaal. Uitstekende vertaling van Ria van Hengel die de sfeer van het verhaal in het Nederlands naadloos heeft weten over te brengen.

Dürrenmatt 'speelt' met genre van de misdaadroman. Het verhaal wordt verteld in de derde persoon. Dr. H., een oud-politiechef, vertelt het verhaal van Mattäi's zoektocht aan een middelmatig auteur van misdaadromans. Een verhaal vol zelfspot op het genre ook. Zo geeft Dürrenmatt voortdurend, aan de hand van uitspraken die hij in de mond van zijn personages legt, kritiek op het genre van de (minderwaardige) misdaadroman.

Origineel. Ironisch. Intrigerend en boeiend verhaal. Sterke, sobere, soms cynische schrijfstijl. Heldere, korte zinnen. Met weinig woorden zet Dürrenmatt heel veel neer. Personages met een interessante persoonlijkheid. Een misdaadroman waarin de psychologische aspecten ontzettend belangrijk zijn. Vanaf de eerste regels word je meegezogen in een toch wel heel bijzondere sfeer.

Op het einde, en dat zijn we van Dürrenmatt eigenlijk wel gewend, een totaal onvoorziene plottwist, die je als lezer niet ziet aankomen en die aankomt als een mokerslag. Op het randje van het absurde en dat, volgens Dürrenmatt zelf in de tekst, geen enkele romanschrijver voor zijn rekening zou willen nemen.

Een anti-misdaadroman eigenlijk, die bovendien volledig tijdloos is. Een boek dat, net als zijn eerder werk, onder je huid kruipt. Slechts 158 pagina's heeft Dürrenmatt nodig om een onuitwisbare indruk achter te laten. Héél graag gelezen. (En, ja, ik beken, ik ben een enorme fan van Dürrenmatt).

Vijf sterren

Jan Rooms

Jan Room:

Wat jij niet ziet van Sarah Pinsborough

Hoe tweeslachtig kan een mens zich voelen na het lezen van een boek…
Omdat ik het boek las als recensent heb ik het uitgelezen. Als ik het ‘zo maar’ had gelezen was ik waarschijnlijk iets over de helft gestopt. Toch ben ik ook wel blij dat ik het heb uitgelezen, terwijl ik het uiteindelijk geen prettig boek vind. En dat is ook weer de kracht van het boek. Begrijpen jullie er nog iets van? Laat me proberen het uit te leggen.

Eerst maar iets meer over het boek. Het is opgebouwd uit hoofdstukken die worden beschreven vanuit de persoon Louise en de persoon Adèle. Louise is een alleenstaande moeder, in de steek gelaten door een vreemdgaande echtgenoot die inmiddels begonnen is aan een officiële tweede leg met zijn minnares. Op de vooravond van de start bij haar nieuwe baan ontmoet Louise David en wordt ter plekke verliefd. Ze zoenen en met vlinders gaat ze naar huis. Dan ontdekt ze dat David haar nieuwe baas is en onderweg naar haar werk ontmoet ze zijn vrouw Adèle.

Er ontspint zich een bizarre situatie waarin Louisa een vriendschap sluit met Adèle en ondertussen een affaire aangaat met David. In deze fase leest het boek alsof je in een film van Bridget Jones zit. Ik heb echt zitten grinniken om de hilarische teksten over de belevenissen van Louisa.

Het boek is ingedeeld in Toen, Later en Nu. Het duurde een tijdje voordat ik de strekking daarvan begreep, maar uiteindelijk haakt het allemaal in elkaar.

Op een heel subtiele manier gaat het Bridget Jones gehalte van het boek over in een sinistere sfeer, een gevoel van onheil dat je bekruipt maar waar je de vinger niet op kunt leggen. Een tijdlang wilde ik alleen maar weten hoe het nu precies zat (zonder conreet beeld van het te kunnen vormen) en dus doorlezen, totdat in het verhaal een flinke dosis paranormale gaven worden verwerkt. Daar zou ik zijn afgehaakt als ik het boek ‘zo maar’ zou hebben gelezen. Het ging voor mij te ver, was verre van geloofwaardig meer. Voor mij, laat ik dat erbij zeggen, want dat is natuurlijk persoonlijk.  Ik heb doorgezet en me mee laten voeren in het door denderende verhaal. Want schrijven kan Sarah Pinborough zeker. En als je dan aan het einde bent van het boek en denkt dat je alles begrepen hebt en je opgelucht adem dreigt te halen, volgt een complete knock out… Een rechtse hoek die ik niet had zien aankomen!

Als je het boek leest begint het met een geheimhoudingsverklaring door de lezer; om het einde van het boek alleen maar te bespreken met mensen die het boek ook gelezen hebben. Past helemaal in de sfeer van het boek. Ik zal me eraan houden.

Uiteindelijk vond ik het geen prettig boek (de gedachte alléén al dat zoiets mogelijk zou kunnen zijn!), geeft het me na afloop een akelig gevoel. Toch is dat ook de kracht van het boek. De sfeer die Pinborough creëert in het boek, van het onbezorgde Jones-gevoel naar de uiterst venijnige onderhuidse spanning is subliem en past ook precies bij het verloop van het verhaal.

Dus ja, uiteindelijk ben ik volledig ingepakt door het verhaal maar ik lees uiteindelijk toch liever een wat ander thriller-genre. Het is mij uiteindelijk iets te duister…

PS. De engelse titel ‘Behind her eyes’  is eigenlijk veel passender dan de gekozen Nederlandse vertaling.

3,5 ster


Annemarie

Real Crime Magazine

Voor mij heb ik het allereerste nummer liggen van het nieuwe tijdschrift Real Crime. 

Real Crime belooft een magazine te zijn, vol moorden, onopgeloste zaken en andere criminele activiteiten. Dit moet voor vele thrillerlezers een grote aanwinst te zijn….  Maar is dat ook zo??
Ik nam de proef op de som en ging er even goed voor zitten.

Het eerste wat opvalt aan het blad, is dat hij best dik is. De kaft staat vol met de artikelen die erin beschreven staan. Ik vind persoonlijk dat hij wel aan de prijs is (€ 5.99) en voor een nieuw magazine maakt hij zich niet echt kenbaar. Rechts in de hoek een kleine geel lint met “NIEUW” erop. En nu pas, na een week het in handen te hebben gehad, valt het me echt op.
Als eerste blader ik altijd een blad door. Wat staat erin? Welke artikelen trekt mij het meest aan? En welke zou ik als laatst lezen? Het blad oogt druk, vol foto’s en andere prints die op dat moment bij het artikel horen. Op een gegeven moment valt een stuk mij op (De jacht op Dino Soerel) omdat het artikel kaal is. Op de tekst na, staan er geen foto’s of is er gebruik gemaakt van een (schreeuwende) achtergrond. Dat leest wel even prettig moet ik eerlijk bekennen.

Het artikel wat voor mij de grootste reden was om het blad aan te schaffen, was het artikel over de Zodiac Killer. (Voor diegene die niet weten waar ik het over heb, The Zodiac Killer is een moordenaar die ruim 50 jaar geleden aan het moorden is geslagen en zich kenbaar maakte via onoplosbare cryptogrammen) Ik wil niet zeggen dat ik alles volg omtrent de Zodiac Killer, maar zodra het kan zit ik er wel voor klaar. Helaas kon ik dit artikel niet echt “shocking” te noemen.

Maar laat ik bij het begin beginnen. Na de inhoudsopgave begin je met “in beeld”. Daar zie je een kort fragment van een moord, inclusief een paginagrote foto.
Gevolgd door een (groot) interview van de beroemdste profielschetser van de FBI, John E. Douglas.
Je ogen krijgen rust met het “blanco” artikel van “De jacht op Dino Soerel”.  
Je maakt daarna kennis met “the Zodiac Killer” met daarna het (lugubere) stuk van de John Sweeney: De bijlmoordenaar.
Om even bij te komen, krijg je kort stuk over een cold case, die na 40 jaar werd opgelost en dan het bizarre verhaal van Aaron Barley aka Jekyll & Hide.
Op zich een lachwekkend verhaal van de ontvoering van Sinatra JR. Je beland daarna in de wereld van cocaïne, drugsbaronnen W. Falcon en zijn partner S. Magluta. Om het wereld van drugs en gangster te blijven lees je meer over Capone (hoe hij werd verraden) en over de burgermoeder Maria Santos Gorrostieta Salazar die het gevecht aanging tegen de meest beruchte en gevreesde drugskartel van Mexico.
Als een-na-laatste artikel lees je over Joe Hunt en hoe hij zijn best deed om rijke jongeren te verenigen maar een dodelijk façade bleek te zijn. Aangekomen bij het eind krijg je leuke reviews te lezen over boeken of films die te maken hebben met real crimes…. Kortom, als lezer krijg je veel moord en doodslag voor de kiezen.

Het blad leest zich niet in een uurtje of 2 uit, je hebt er echt wel even plezier van. De artikelen zijn duidelijk en er is gebruik gemaakt van duidelijke foto’s. Het mooiste vond ik nog wel dat ze het (moord) schilderij van Sweeney hebben laten zien en zelfs de bijl compleet met bloed vind je in het artikel terug.
Vond ik alles aan het magazine leuk? Nee, de artikelen over de drugbaronnen en de burgermoeder Maria konden mijn aandacht niet vasthouden. Ik heb toch meer met de gruwelijk foto’s en details merk ik.

Het mindere vond ik wel dat er niet echt op de opmaak is gelet. Hier en daar missen een paar woorden de begin letter waardoor je even moet raden welk woord ze bedoelen. Dat vind ik best slordig, zeker voor een blad wat nieuw is en niet heel goedkoop is.  Ook klopt er bijvoorbeeld in het artikel van Jekyll & Hyde de pagina aanduiding niet die bij de foto’s horen.
Dikke pluspunten zijn wel dat er vrijwel geen reclame is gebruikt (echt, dat lees zoveel fijner) en dat er veel gebruik is gemaakt van daadwerkelijk bewijsmateriaal.
Kortom, mensen die van moord en gruwel houden zou ik zeker het advies geven dit magazine een kans te geven. Ik denk niet dat je daar spijt van zal krijgen. Ik heb inmiddels een (proef) abonnement afgesloten en op de blog van thrillerlezers kan je nu zelfs een proefabonnement winnen.
Ik ben benieuwd of er meer mensen enthousiast zijn (of niet) van dit blad! 

Braken van Louis van Dievel

Het verhaal: Wie afkomstig is uit de negorij Braken wordt niet door het leven verwend. Dat is een understatement. Gilbert is “King of the Dancefloor” in Disco Inferno. Als hij danst, staat de hele tent op stelten. Het is een mager surrogaat voor zijn eenzaamheid, voor zijn onbenulligheid, voor zijn liefdesverdriet. Eens - twaalf jaar, vier maanden en zeven dagen geleden - wervelde hij nog met Rebecca over de dansvloer. Ze was de vrouw van zijn leven. Eindelijk lachte het geluk hem toe. Maar Braken sloeg zijn droom aan stukken. Ge kunt uw afkomst niet verloochenen. In Braken haat ge uw ouders, maar ge verloochent hen niet. Op de trappen voor de discotheek spuwt hij in een lange – hilarische - monoloog, zijn bittere gal uit. Correctie: hij braakt zijn frustraties uit. Hij braakt zijn mislukte leven uit.

Gilbert lijkt uiteindelijk toch aan de controle van zijn ouders te zijn ontsnapt. Op het aller-aller einde van het verhaal komt echter de ontnuchtering.

Over de gewone man. Over een eenzaam bestaan en leven onder het juk van bekrompen ouders. Over roots die je fnuiken maar die je weigert te verloochenen. Over alles controlerende bemoeizieke ouders. Over een kerktorenmentaliteit. Over een nest met een frituur en een busdepot. Over een goedbedoelende maar vastgeroeste misfit. Over krampachtige proberen jezelf te worden. Over een miserabel leven. Over onvervulde verlangens. Over frustraties. Over de onmacht je los te maken.

Korte, tragikomische en psychologisch geladen novelle. Geen roman, want 'Braken' telt slechts 61 pagina's. Heel volks, zoals we van Van Dievel gewend zijn. Kleurrijk taalgebruik, geschreven in de spreektaal. Alles overgoten met een flinke scheut humor. Rake karakterschetsen. Van Dievel typeert zijn personages als mensen van vlees en bloed. Als echte, maar ook doodgewone mensen. Ook in deze korte novelle toont Van Dievel dat hij een meesterverteller. Met weinig woorden zet hij een perfecte sfeer neer.

Ontroerend, maar ook onthutsend. Gevoelig en aangrijpend. En, ook hier komt Erik Vlaminck om de hoek kijken. (Vlaminck wordt op het einde – als enige! – bedankt door Van Dievel)

Na het lezen van dit toch wel aangenaam en imponerend intermezzo, kan ik nog amper wachten op een nieuwe, volwaardige roman van Van Dievel. Graag gelezen!

4 sterren

Jan Rooms